De ergonomiecoach

Uit onderzoek blijkt dat bedrijven die voldoende aandacht schenken aan ergonomie, opvallend minder te kampen hebben met medewerkers die uitvallen omwille van klachten en problemen aan de rug, nek, knieën en enkels. “Daarenboven tonen recente cijfers van het RIZIV aan dat één op de drie medewerkers uitvalt ten gevolge van overbelastingsproblemen. Clichématig zou u misschien denken dat dat vooral betrekking heeft op personen die een fysiek zware job uitoefenen, maar niets is minder waar. Ook wie een zittend beroep heeft, veel computerwerk verricht of wie veel onderweg is met de auto, krijgt ermee te maken.”

Bedrijven die ergonomie hoog op de agenda zetten, noteren een beduidend lager ziekteverzuim en rapporteren minder fysieke en mentale overbelastingsproblemen. “Dat resulteert op zijn beurt in minder fouten en minder arbeidsongevallen”, weet ergotherapeut en FORTIO-trainer Rik Loenders. “Een ander positief effect is dat medewerkers die toch uitvallen, sneller het werk hervatten als er een degelijk ergonomisch beleid is.”

Pop-upconcept

Alles draait dus rond een goed evenwicht tussen belasting en belastbaarheid. Maar hoe vertaalt dat zich nu concreet op de werkvloer? “Wel, dat verschilt van bedrijf tot bedrijf. Wanneer een bedrijf aanklopt bij FORTIO-bedrijfsopleidingen, dan gaan we altijd eerst ter plekke langs. Stel dat een transportbedrijf wil inzetten op ergonomie bij zijn medewerkers van orderpicking, dan ga ik tijdens het werkplekbezoek ook effectief zelf even orderpicken. Zo merk ik meteen aan den lijve waar het schoentje knelt.” Noch Rik, noch FORTIO geloven in een theoretische opleiding waarbij standaardinformatie wordt gegeven. “Daarom werkte ik een pop-upconcept uit waarbij de deelnemers op een interactieve manier in hun eigen werkomgeving kunnen ondervinden hoe het anders en beter kan. Daarbij letten we erop dat we het werk of de productie zo weinig mogelijk storen. Verder houden we bij het inhoudelijk invullen van een opleiding rekening met de intensiviteit en de grootte van de groep. Voor de Stad Antwerpen zijn we nu bijvoorbeeld volop bezig met zo’n pop-upproject. Zij stelden FORTIO-bedrijfsopleidingen de vraag om bijna 600 medewerkers wegwijs te maken in ergonomie, gaande van logistieke en administratieve medewerkers tot medewerkers van de groendienst en de evenementenbouw. Om zo concreet mogelijk in te spelen op ieders behoeften, bakenden we eerst departementen met vergelijkbare jobs af. Vervolgens brachten we voor elke groep specifieke risicosituaties in kaart en detecteerden we de problemen die zich voordeden. De opleiding is dus volledig afgestemd op wat de medewerkers dagelijks doen, zowel inhoudelijk als qua duur. Zo werkten er op sommige diensten veel personen die de Nederlandse taal niet goed beheersen. Dan is het beter om het theoretische gedeelte tot een minimum te beperken en in kleine groepjes van 4 à 6 personen heel praktijkgericht te werken.”

Interactief met de iPad

De kracht van het pop-upconcept zit hem ongetwijfeld ook in de multimediale aanpak. “Doorgaans start ik met een korte introductie over ergonomie waarbij ik dieper inga op hoe onze rug in elkaar zit en wat het risico is voor de deelnemers i.f.v. de job die zij uitoefenen. Afhankelijk van de noden en het opleidingsniveau kan dat de ene keer 30 minuten in beslag nemen, de andere keer 2 uur. Dat verschilt echt van situatie tot situatie. Vervolgens is er een interactief gedeelte waarbij de deelnemers elkaar met een iPad filmen in echte werksituaties. Die bespreken we dan in groep, zodat iedereen ziet wat hij of zij niet goed doet én ook leert uit de fouten van anderen. Afhankelijk van het werk dat iemand doet, werk ik ook enkele concrete doe-opdrachten met tips voor de deelnemers uit. De klemtoon ligt dus echt wel op ervaringsgericht leren. Ik ben er dan ook van overtuigd dat de opgedane kennis zo blijft hangen en nadien effectief wordt toegepast. Bijkomend voordeel van deze multimediale aanpak is dat ook deelnemers die de Nederlandse taal niet goed beheersen, perfect mee zijn met het verhaal en hun de juiste houding en methodieken zullen eigen maken. Uit de praktijk blijkt trouwens dat medewerkers onze opleidingen niet alleen interessant vinden, maar ook erg leuk vinden om te doen.”

Fysieke en mentale overbelasting

Naast fysieke overbelasting is er ook mentale overbelasting. “Personen met een burn-out hebben bijvoorbeeld ook rug-, nek-, en schouderklachten, terwijl die spiergroepen niet fysiek overbelast worden. Of personen met lage rugpijn blijken vaak mentaal overbelast te zijn. Ook het omgekeerde geldt: wie fysiek overbelast wordt, gaat mentaal minder veerkrachtig worden. Daarom werken we steeds vaker een totaalpakket uit dat oplossingen biedt voor zowel fysieke als mentale overbelasting. We voeren dan eerst een analyse uit zodat we exact weten welke problemen er zijn en wat de oorzaken zijn. Is de werk- of tijdsdruk te hoog, is er te veel lawaaihinder, ligt de oplossing misschien bij de leidinggevende of de collega’s, is het één persoon die dergelijke klachten heeft of zijn er meerdere,…? Doordat we alles zo nauwkeurig nagaan en uitpluizen, haalt zowel de werkgever als de medewerker er zijn voordeel uit. Voor mij persoonlijk is dat enorm belangrijk. Opleidingen geven is mijn bijberoep en ik vertrek daarbij vanuit mijn passie voor ergonomie. Het moet dus een meerwaarde betekenen voor diegenen die er hun tijd en geld insteken. Het effect op lange termijn zal er sowieso zijn: er zullen zich minder arbeidsongevallen voordoen, het ziekteverzuim zal dalen, de productie zal stijgen, de kans op herval verkleint en wie toch uitvalt, zal dankzij een goed uitgekiend welzijnsbeleid op het werk terug sneller aan de slag gaan”, besluit Rik met volle overtuiging.