Uitdagingen van de toekomst

In de loop der jaren is er een kloof ontstaan tussen onze eerder traditionele definities van beroepen en de diploma’s die daarop geënt zijn, en de competentieprofielen waarin bedrijven geïnteresseerd zijn. De aandacht verschuift daardoor enerzijds naar de loopbanen van mensen,anderzijds naar competenties. Een grote uitdaging waarbij een centrale rol is weggelegd voor (maat)opleidingen.

Dirk Van Damme, OESO-onderwijs-topman en sociaal pedagoog van opleiding, heeft altijd al een grote belangstelling gehad voor volwasseneneducatie. “Als je kijkt naar iemands loopbaan, dan merk je dat de waarde van een diploma vermindert naarmate hij ouder wordt. De kennis en competenties die gelinkt zijn aan een diploma, eroderen vandaag ook snel. Opleiding, assessments en zelfs LinkedIn-waarderingen van vrienden, collega’s en werkgevers nemen dan weer in waarde toe. Ze hebben weliswaar een kortere levensduur, maar beklemtonen wel beter welke competenties werkgevers belangrijk vinden.”

Toename levenslang leren

Volgens Dirk zullen digitale leervormen aan belang toenemen. Niet als alternatief voor de traditionele hogescholen of universiteiten, maar in functie van levenslang leren. Hij is er ook rotsvast van overtuigd dat maatopleidingen een ontzettend belangrijke component vormen in het opleidingslandschap. “In Vlaanderen gebeurt dat nog wat schoorvoetend, wellicht omdat levenslang leren nog niet helemaal ingeburgerd is. België scoort trouwens op alle mogelijke indicatoren van levenslang leren erg laag; dat vormt dan ook een zeer belangrijke beleidsuitdaging.

Maar met het stijgende aanbod opleidingen op maat van bedrijven, zal de populariteit sowieso toenemen. Bovendien is er in de loop der tijd een kloof ontstaan tussen enerzijds de competentieprofielen waarin bedrijven geïnteresseerd zijn en anderzijds de traditionele definities van 

beroepen en de diploma’s die daarop geënt zijn. Dat heeft twee grote gevolgen. Ten eerste zullen bedrijven steeds vaker zelf overgaan tot het testen en evalueren van competenties. Ten tweede zullen ze ook meer inspanningen doen om de competenties die ze écht belangrijk vinden, verder te ontwikkelen bij hun medewerkers. Rekening houdende met de huidige krapte op de arbeidsmarkt, zal opleiding het belangrijkste antwoord vormen.

Opleiding als investering

Nog een spreidstand: de nood aan zowel profielen die zich in één kennisdomein in de diepte kunnen ontwikkelen, als de vraag naar brede competentieprofielen met veel aandacht voor soft skills zoals interpersoonlijke communicatie, probleemoplossend denken en creativiteit. En dan is er uiteraard ook nog de nood aan heel technische opleidingen, aangevuld met on-the-job-learning. Zeker in een hoogtechnologische context leer je veel dingen best in de praktijk in plaats van uit een boekje. Tot slot denk ik dat taalopleidingen aan belang zullen winnen. De taalcompetenties bij jonge mensen dalen, terwijl onze internationale economische context net meertaligheid vraagt en beloont. Misschien een algemene tip die voor eender welke opleiding geldt: bekijk een opleiding niet als iets wat je consumeert. Nee, zie het als een investering die enige moeite kost, maar die je ongelooflijk veel kan bijbrengen.”